موقعیت منگنز در ایران
كانسارهاي شناخته شده منگنز در ايران محدوده بوده و به طور كلي در دونين، پركامبرين ـ دونين، كرتاسه، پالتوژن و نئوژن آثار كاني سازي منگنز شناسايي شده است.اگر چه امكان وجود منگنز در سازندهاي پالئوزوئيك به خصوص در رخسارههاي ولكانوژنيك را نبايد ناديده گرفت.
به طور كلي براساس دادههاي زمين شناسي ايران و ويژگيهاي آثار و منابع شناخته شده، كانسارهاي منگنز در كشور را ميتوان به سه گروه اصلي تقسيم كرد:
1-كانسارهاي رسوبي همراه با توف، مواد آتشفشاني و رسوبات تخريبي
2-كانسارهاي گرمابي و رگه اي مرتبط با فعاليتهاي ولكانو ـ پلوتوني
3-كانسارهاي جايگزين شده در سازندهاي آهكي
با توجه به سن و خصوصيات چينه شناسي سازندهاي منگنز از نظر توزيع زماني ـ مكاني و كانسارهاي شناخته شده، تقسيم بندي زير را ارائه كرده است :
•كانسارهاي آهن ـ منگنزدار، از چرخه متالوژني پان آفريقا در ايران مركزي نظير كانسار ناريگان.
•كانسارهاي منگنز حاصل از فرو هشتههاي بستر اقيانوس در سازندهاي دگرگوني در طبقات با ويژگيهاي افيوليتي مانند كانسارهاي پتيار و تركمن درناحيه انارك.
•كانسارهاي منگنز در كانسارهاي آهن كرتاسه، مانند كانسار شمس آباد در اراك.
•كانسارهاي منگنز در سازندهاي افيوليتي كرتاسه ـ پالئوژن در كمربند افيوليتي ايران نظير كانسارهاي آب بند در نيريز، گونيچ در خاش، بنسپورت و اسد در سبزوار.
•كانسارهاي منگنز از نوع آتشفشاني ـ رسوبي و گرمابي ( ولكانو ـ پلوتوني ) در مجموعه آذر آواري و آتشفشاني پالئوژن نظير كانسارهاي و نارچ، رباط كريم، بزني و غيره.
•كانسارهاي وابسته به فعاليتهاي آتشفشاني عهد حاضر نظير قزلچه مراغه.
•كانسارهاي گرمابي (هيدروترمال) از جمله كانسارهاي ولكانوپلوتوني به شمار ميآيند كه در محدوده سري آتشفشاني و آتشفشاني ـ رسوبي جنوب تهران تا انارك را شامل ميگردند. اين كانسارها داراي ذخاير كوچك بوده ولي از عيار خوبي برخوردارند مانند كانسار رباط كريم و بزني.
زون سنندج ـ سيرجان با ويژگيهاي خاص زمين شناسي كه داراست، ميتواند خاستگاهي براي كاني سازي منگنز از نوع آتشفشاني ـ رسوبي باشد كه به واسطه دگرگوني هاي مؤثر بر آن براي كانسارهاي دگرگوني مناسب قلمداد شود. شايد همين شرايط مناسب و پرمايگي ژئوشيميايي منگنز در اين زون سبب گرديده تا در ادوار رسوبگذاري بعدي به عنوان تغذيه منگنز براي كانسارهاي آهن ـ منگنز در ميزبان هاي كربناتي نقش مؤثر ايفا بنمايد.
كانسارهاي رسوبي افيوليتي در رابطه با حوضه اقيانوسي نئوتيتس (پوسته اقيانوسي يعني كمپلكس هاي افيوليتي كرتاسه) در ناحيه سبزوار ـ نايين ـ و نارچ ميباشد.كانسار آب بند در افيوليت هاي زاگرس جاي دارد و كانسار گونيچ درناحيه خاش وابسته به زون افيوليتي بلوچستان ـ سيستان ميباشد.
آثار كاني سازي منگنز در افيوليت هاي ميناب، مكران و زابلي و كانسارهاي اطراف سبزوار نايين نيز متعلق به كمربند افيوليتي اطراف بلوك ايران مركزي ـ لوت است. كانسار و نارچ و آثار محدودي از كاني سازيهاي مشابه در زون آتشفشاني قوس پالئوسن ـ ائوسن ايران مركزي جاي دارد كه احتمالاً از شمال خاور و جنوب خاور به گونه اي مرتبط از حوضه اقيانوسي و كمربند آتشفشاني كماني سبزوار نايين تاكستان بوده است. گسترش سنگهاي آتشفشاني و حوضه ولكانوژني احتمالاً در روي پوسته اي با تركيب اقيانوسي جاي دارد. فعاليت محلولهاي گرمايي در بستر حوضه منجر به رها سازي آهن و منگنز از سنگهاي آتشفشاني است كه حاصل آن تشكيل محيط دريايي بارور از فلزات مذكور بوده است.
منبع : پایگاه داده های زمین
برای دریافت ادامه مطلب بر روی گزینه "ادامه مطلب" کلیک کنید